انقلاب کشاورزی عمودی در سنگاپور: وقتی مزرعه‌ات قد می‌کشد و آسمان را می‌بوسد

تا حالا فکر کرده‌ای گوجه‌فرنگی‌هایی که توی سالاد می‌خوری ممکن است طبقه چهلم یک برج شیشه‌ای وسط سنگاپور رشد کرده باشند؟ این دیگر فیلم علمی‌تخیلی نیست. سنگاپور، کشوری که تقریبا هیچ زمین کشاورزی ندارد، دارد به قطب کشاورزی عمودی دنیا تبدیل می‌شود. ماجرا از تشنگی این کشور برای خودکفایی غذایی شروع شد. سنگاپور با ۵.۵ میلیون جمعیت، فقط ۱ درصد زمین‌هایش قابل کشت است و تقریبا همه مواد غذایی را وارد می‌کند. اما کرونا و بسته‌شدن مرزها زنگ خطر را به صدا درآورد. مسئولان گفتند: «باید خودمان غذایمان را تولید کنیم، ولو روی هوا!»

حالا برج‌های شیشه‌ای را تصور کن که توی هر طبقه‌اش به جای کارمند، کلم و ریحان و توت‌فرنگی در سینی‌های چرخان زیر نور ال‌ای‌دی بنفش رنگ قد می‌کشند. این مزارع عمودی نه خاک می‌خواهند، نه آفتاب طبیعی. همه چیز را هوش مصنوعی کنترل می‌کند: دما، رطوبت، دی‌اکسید‌کربن و حتی طیف نور. نتیجه این وسواس دیجیتال چیست؟ محصولی که ۱۰ تا ۱۵ برابر مزرعه سنتی بازدهی دارد و مصرف آبش تا ۹۵ درصد کمتر است. یک سالاد کاهوی سنگاپوری شاید برایت ۲۰ دلار آب بخورد، ولی در عوض بدون ذره‌ای سم و با ردپای کربن نزدیک به صفر به بشقابت می‌رسد.

شرکت‌هایی مثل «اسکای گرینز» و «آگروی» حرف اول را می‌زنند. اسکای گرینز سیستم چرخ‌های هیدرولیکی‌ای طراحی کرده که سینی‌های کشت را مثل چرخ‌وفلک بالا و پایین می‌برد تا همه گیاهان نور یکسان بگیرند. آگروی هم با سنسورهای دقیق، لحظه‌ای که یک بوته ریحان تشنه می‌شود را تشخیص می‌دهد و قطره‌قطره آب می‌دهد. نکته جالب این است که مزه محصولاتشان با نمونه‌های خاکی فرق می‌کند – خیلی‌ها می‌گویند شیرین‌تر و تردتر است، چون گیاه تحت استرس کمتری رشد می‌کند.

ولی این انقلاب بی‌چالش نیست. هزینه برق این برج‌های نورانی سرسام‌آور است. سنگاپور برای حل این معما روی پنل‌های خورشیدی شناور روی مخازن آب و شبکه برق هوشمند سرمایه‌گذاری کرده. بعضی مزارع حتی از گرمای سرورهای دیتاسنترها برای گرم‌کردن گلخانه‌ها استفاده می‌کنند. چالش دیگر بحث روانی مصرف‌کننده است. هنوز خیلی‌ها با دیدن سبزی‌ای که هرگز خاک را ندیده، دلشوره می‌گیرند. برای همین دولت سنگاپور کمپین «طعم اعتماد» را راه انداخته و تورهای بازدید از این مزارع شیشه‌ای برگزار می‌کند تا مردم از نزدیک ببینند گیاه چطور در پشم سنگ و آب مغذی رشد می‌کند.

جالب‌تر این است که این مزارع فقط برای آدم‌ها نیستند. چند استارت‌آپ در حال پرورش علوفه عمودی برای دام‌ها هستند، آن هم در طبقات زیرزمین پارکینگ‌های عمومی. تصور کن بروی ماشین‌ات را پارک کنی و طبقه پایین، گاوهای شهری یونجه تازه می‌خورند که ده متر آن‌طرف‌تر روی قفسه‌ها سبز شده. سنگاپور تا سال ۲۰۳۰ می‌خواهد ۳۰ درصد غذای مصرفی‌اش را خودش تولید کند که بخش بزرگی از این رویا را همین آسمان‌خراش‌های سبز محقق می‌کنند. اگر روزی توی فرودگاه چانگی سالاد سفارش دادی، لقمه‌ات را آرام بجو؛ داری نوک قله تکنولوژی غذایی دنیا را می‌خوری.